Σκιώδη Παραλειπόμενα

του
Κώστα Βουλαζέρη

Αρχείο | RSS Feed

Αναζήτηση Μυστηριακές ΟντότητεςΠαλιά Ελληνικά Εξώφυλλα

Τυχαία

Μια στιγμή...
19 / 5 / 2021

Τις προάλλες τριγύριζα στις ηλεκτρονικές λεωφόρους και στα κυβερνοσοκάκια του Διαδικτύου. Το κάνω συχνά γιατί αναζητώ υλικό για τις Επιλογές μου αλλά και για προσωπικούς λόγους: ψάχνω πάντα κάτι το ενδιαφέρον. Και, γι’ακόμα μια φορά, παρατήρησα εκείνο που παρατηρώ συνήθως τα τελευταία χρόνια, και ίσως, μάλιστα, τώρα να είναι λίγο χειρότερο:

Επικρατεί μια νωθρότητα στο Διαδίκτυο, μια γενική βαρεμάρα. Ειδικά σε μέρη που παλιά έβρισκα διάφορα ενδιαφέροντα πράγματα – όπως σε οτιδήποτε έχει σχέση με φανταστική λογοτεχνία και επιστημονική φαντασία – τώρα δεν βρίσκω σχεδόν τίποτα. Θυμάμαι, παλιά, κόσμο να μιλά με πάθος για διάφορα θέματα, είτε υπέρ είτε εναντίον – να θάβει ή να εξυμνεί γνωστούς συγγραφείς εκείνης της εποχής. Τώρα δεν συμβαίνει το ίδιο. Τα πάντα είναι χλιαρά. Βλέπεις κάτι ουδέτερες διαφημίσεις διάφορων βιβλίων που κυκλοφορούν, αλλά δεν είναι ικανές να σου τραβήξουν πραγματικά το ενδιαφέρον, γιατί δεν έχουν ενδιαφέρον. Κανείς δεν κάνει αληθινό σχολιασμό πλέον, κανείς δεν μοιάζει να ενδιαφέρεται. Ή, αν το κάνουν, το κάνουν ελάχιστοι, μετρημένοι στα δάχτυλα, και δύσκολα τούς βρίσκεις.

Το ρετρό μοιάζει να έχει πιο ενδιαφέρον από το σύγχρονο. Κακό σημάδι. Πολλά websites – όχι μόνο σχετικά με φανταστική λογοτεχνία, αλλά γενικά – είναι, κατά κύριο λόγο, στραμμένα στο ρετρό. Σαν σήμερα τίποτα το σημαντικό να μη συμβαίνει ή να μη μπορεί να συμβεί. Σαν να υφίσταται μια γενικευμένη κατάσταση στασιμότητας.

Α, ναι, εκτός από αυτή την παλιοϊστορία με τον κορονοϊό, η οποία φαντάζει να είναι το μοναδικό θέμα που πραγματικά ενδιαφέρει κανέναν τούτες τις μέρες. Μια ιατροφασιστική απάτη που έχει μαστουρώσει το 80% της ανθρωπότητας.

Όταν έχουμε φτάσει σε σημείο που ένα τέτοιο πράγμα έχει το μεγαλύτερο ενδιαφέρον στο Διαδίκτυο, τότε μιλάμε για κατάντια.

*

Αν έπρεπε να κάνω μια υπόθεση για το πότε άρχισε το κακό, θα έλεγα ότι ήταν από τότε που το Διαδίκτυο εμπορευματοποιήθηκε, από τότε που έγινε εκείνο που έλεγαν internet of things. Χάθηκε το ενδιαφέρον και η δημιουργικότητα· τα ρούφηξαν η διαφήμιση και το χρήμα.

Τώρα πλέον, αν και ακόμα υφίσταται αγορά μέσω του Διαδικτύου, δεν νομίζω πως είναι τόσο δυνατή όσο τότε. Παρά την κρίση του κορονοϊού, που εξανάγκαζε τους ανθρώπους να μένουν μέσα και να κάνουν αγορές μέσω Διαδικτύου, η αγορά του Διαδικτύου δεν έχει πάρει τα πάνω της. Έχει, αν δε λαθεύω, καθοδική πορεία. Και κάποιες από τις παλιότερες, πιο αυθόρμητες και δημιουργικές τάσεις έχουν αρχίσει να επανεμφανίζονται. Αλλά δειλά, πολύ δειλά.

Ψάχνεις να βρεις το επόμενο πράγμα που θα σε κεντρίσει, και δεν μπορείς.

Κατάντια.

*

Ούτε καν κάποιος συγγραφέας φαντασίας δεν έχει ξεχωρίσει τα τελευταία χρόνια. Κάποιος που άλλοι θα βρίζουν και άλλοι θα εξυμνούν. Παλιότερα, θυμάμαι, πχ, οι μισοί να βρίζουν τον Robert Jordan (που προσωπικά δεν μου αρέσει) και οι άλλοι μισοί να τον εξυμνούν. Διάφοροι άλλοι συγγραφείς ακολούθησαν, αντικαθιστώντας τους παλιούς, έγιναν γνωστοί, έγιναν θέμα σχολιασμού. Και μετά... αυτό σταμάτησε. Μείναμε εκεί, και τέλος. Τίποτα καινούργιο δεν εμφανίζεται που να μπορεί να παθιάσει τον κόσμο. Βλέπεις μερικές διαφημιστικές βιβλιοπαρουσιάσεις μόνο αποδώ κι αποκεί. Μια γενικευμένη βαρεμάρα: κανείς δεν δίνει αληθινή σημασία σε τίποτα.

Το ίδιο πιστεύω υφίσταται παντού, όχι μόνο στον χώρο της φανταστικής λογοτεχνίας. Το ίδιο παρατηρώ σε όποια ηλεκτρονική λεωφόρο και όποιο κυβερνοσοκάκι περάσω: παλιά μηχανοικήματα που υπολειτουργούν, βιτρινοθόνες γεμάτες ρετρό κυβερνοπράγμα, πετάμενες ηλεκτροεφημερίδες και φυλλάδια αποδώ κι αποκεί, γάτες με ηλεκτρονικά μάτια να σε παρατηρούν από τις σκιές, ένα ψηφιακό μήνυμα που έχει κολλήσει μέσα σε συνεχόμενο loop που δεν μπορεί να σπάσει με κανέναν κώδικα και κάνει τους δρόμους παράδοξα σπειροειδείς και επαναλαμβανόμενους...

Κατάντια.

Αλλά κι αυτή, από μια άποψη, έχει τη γοητεία της. Όπως όταν τριγυρίζεις σε μια πόλη που έχει υποστεί lockdown και σου θυμίζει παρατημένο σκηνικό από κακή ταινία.

 

 

Επίσης . . .

Η Ψυχεδελική Παράδοση στη Φανταστική Λογοτεχνία


Πριν από κάποιο καιρό, είχα γράφει ότι η φανταστική λογοτεχνία είναι αρκετά βασισμένη στη ρομαντική παράδοση. Αλλά, φυσικά, δεν είναι βασισμένη μόνο σ’αυτήν. Είναι εξίσου βασισμένη και στην ψυχεδελική παράδοση.

Όταν πολύς κόσμος ακούει για «ψυχεδελική παράδοση», συνήθως σκέφτεται δύο πράγματα – ή, ίσως, τρία. Το πρώτο είναι το ψυχεδελικό ρεύμα του ’60, με τους χίπηδες, τη ροκ μουσική, και όλα τα σχετικά. Το δεύτερο είναι τα ναρκωτικά – γενικά κι αόριστα – όπως έχει καταντήσει να ονομάζονται συλλήβδην όλες οι ψυχοτρόπες ουσίες. Αυτοί που σκέφτονται το πρώτο είθισται να το σκέφτονται με κάπως καλό τρόπο. Αυτοί που σκέφτονται το δεύτερο είθισται να το σκέφτονται ως κάτι το κακό. Τίποτα από τα δύο δεν είναι αλήθεια, ακριβώς· και τα δύο βασίζονται σε προκαταλήψεις.

Το τρίτο που μπορεί να σκέφτονται κάποιοι (πιο «ψαγμένοι») είναι η παράδοση του σαμανισμού, που ναι μεν υπάρχει και στα βιβλία του Καστανέντα αλλά είναι, ουσιαστικά, πολύ αρχαία παράδοση. Υπήρχε ακόμα και στην αρχαία Ελλάδα, φυσικά. (Τι νομίζετε ότι έκαναν στο Μαντείο των Δελφών; Έπαιζαν τάβλι;)

Η φανταστική λογοτεχνία, όσον αφορά την ψυχεδελική παράδοση, δεν βασίζεται σε κάτι συγκεκριμένο από αυτά. Βασίζεται σε όλα συγχρόνως, και σε ακόμα περισσότερα, αν το παρατηρήσεις λίγο στο βάθος – αλλά, δυστυχώς, οι πιο πολλοί δεν το παρατηρούν. Αυτό είναι ένα στοιχείο της φανταστικής λογοτεχνίας που, αν και πολύ βασικό, συχνά παραβλέπεται, ή περνά παράπλευρα χωρίς ιδιαίτερο σχολιασμό.

[Συνέχισε να διαβάζεις]

 

Επιλογές Νοεμβρίου (4/11)


RIP Patrick Stewart (X-Men, Star Trek, & άλλα) — RævJäger (μουσική: dungeon synth, ατμοσφαιρική, μελωδική) — Syd Mead (φουτουριστικοί πίνακες ) — Marigold Santos (σουρεαλιστική, ψυχεδελική τέχνη) — Οι αντιδράσεις στη διακοπή του AO3 — Συμπαντικός Τρόμος (Cosmic Horror) — Ταινίες με μάγισσες — Βαμπίρ του διαστήματος — MAME32 Plus! Plus! (παλιά, κλασικά Arcade) — Ζωγραφική φαντασίας στο heavy metal — Salvator Rosa (τέχνη) — Gray Morrow (κι άλλη τέχνη) — A. E. Van Vogt (σε κόμιξ) — Real-ESRGAN-ncnn-vulkan (μηχανή τεχνητής νοημοσύνης για μεγέθυνση εικόνων) — Πολλά ακόμα καταφτάνουν στο LinX

 

Περί Γραφής: Τελεία και ΟΧΙ Παύλα, Ξανά


Αυτό το άρθρο είναι συνέχεια του προηγούμενου: Τελεία και ΟΧΙ Παύλα. Εν μέρει, μου έδωσε έμπνευση να το γράψω κάποιος που ανέφερε κάτι σε ένα από τα σόσιαλ μύδια. Και λέω εν μέρει γιατί δεν χρειάζομαι ποτέ και πολλή έμπνευση για να γράψω για τη στίξη. Έχω μια σχέση αγάπης-μίσους μαζί της. Ξεκίνησα να γράφω ως τελείως άσχετος με τη στίξη, μην έχοντας ιδέα ποια θα μπορούσε ποτέ να ήταν η χρήση της άνω τελείας: ίσως ακόμα και του κόμματος. Έφτασα σε σημείο να νομίζω ότι έβαζα σωστά τη στίξη, αλλά απλά το νόμιζα μόνο. Και κατέληξα να συμπεράνω πόσο ανόητος είσαι όταν νομίζεις ότι «ξέρεις» τη χρήση της στίξης, και πόσο υποκειμενική μπορεί να είναι η στίξη. Αλλά όχι και στα πάντα. Υπάρχουν κι ορισμένα σταθερά πράγματα. Και υπάρχει και μια κάποια... αισθητική. Ναι, αισθητική.

Έτσι, γράφουμε τώρα συνέχεια του προηγούμενου άρθρου γιατί, πολύ απλά, το θεωρώ ενδιαφέρον να γράψω συνέχεια. Και έχει νόημα. Ακολουθήστε με...

Σχετικά με την παύλα μπορεί να υπάρξει ένα ερώτημα: Γιατί να μην κολλά επάνω στις λέξεις; Να, για παράδειγμα, δες τι γίνεται με όλα τα άλλα σημεία στίξης: κολλάνε επάνω στις λέξεις. Η παύλα γιατί να μην κολλά; Στο πηγάδι κατούρησε;

Το θέμα είναι το εξής: όλα τα άλλα σημεία στίξης (εκτός, ίσως, από το θαυμαστικό) είναι αρκετά παλιά. Η παύλα – εκτός αν κάνω τρομερό λάθος – είναι πιο πρόσφατη. Δεν υπήρχε παλιά. Και, παρότι ουσιαστικά συντακτικό σημείο στίξης (όχι σχολιαστικό, όπως το θαυμαστικό), είναι κάπως ιδιαίτερο, και έχει κατά καιρούς χρησιμοποιηθεί με διάφορους τρόπους. Ακόμα και σαν να ήταν σχολιαστικό!

Η παύλα, σε κάποια κείμενα, μπορεί να βρεθεί να αντικαθιστά μέχρι και την τελεία, ή μπορεί να μπαίνει και μαζί με την τελεία. Ή όπου αλλού μπορείς να διανοηθείς. Πολλοί πιστεύουν, δε, ότι χρησιμοποιείται απλώς για να τονίσει την επόμενη λέξη, ή φράση: ή τη λέξη, ή φράση, που κλείνεται ανάμεσα στις παύλες.

Επικρατεί μια σύγχυση.

Αλλά, στην πραγματικότητα, σύγχυση δεν υφίσταται. Είναι συντακτικό σημείο στίξης, ουσιαστικά, όχι σχολιαστικό.

Όλα τα άλλα σημεία στίξης κολλάνε επάνω στις λέξεις, ναι. Αλλά κολλάνε ανεξαιρέτως (πλην της παρένθεσης) στο τέλος της λέξης, ποτέ στην αρχή. Κόμμα, τελεία, άνω τελεία, ερωτηματικό, θαυμαστικό... τα έχετε δει ποτέ στην αρχή; Πάντα στο τέλος κολλάνε.

Και ρωτάω τώρα: Η παύλα πού κολλάει; Στην αρχή, ή στο τέλος;

[Συνέχισε να διαβάζεις]